Nederlandse ondernemers hebben dit jaar te maken met iets wat ze niet zelf in de hand hebben: de handelstarieven van de Amerikaanse president Trump. Het Centraal Planbureau verwacht dat bedrijfsinvesteringen in Nederland tussen het tweede kwartaal van 2025 en het tweede kwartaal van 2026 met bijna 7% dalen. Voor exportgerichte bedrijven in hightech, chemie en landbouw zijn de gevolgen direct voelbaar: hogere inkoopkosten, lagere marges, uitgesteld herstel.
En toch: uit recent onderzoek blijkt dat driekwart van de MKB-ondernemers winst maakte in het afgelopen boekjaar, en dat ze positief blijven over hun eigen bedrijf - ondanks de mondiale onrust. Hoe doen ze dat?
Waarom de druk op marges groter is dan het lijkt
Veel ondernemers denken dat de handelstarieven alleen een probleem zijn voor grote exportbedrijven. Dat klopt maar gedeeltelijk. Zelfs als jij niets exporteert naar de VS, voel je de gevolgen indirect. Jouw leveranciers importeren grondstoffen, halfproducten of machines vanuit landen die onder de tarieven vallen. Die hogere inkoopkosten rekenen zij door - aan jou.
Dat maakt de marge-uitdaging voor MKB'ers tweezijdig: aan de inkoopkant stijgen de kosten, terwijl je aan de verkoopkant gebonden bent aan klantafspraken en concurrentiedruk. Wie niet actief stuurt, ziet zijn marge stilletjes verdampen - zonder dat er een factuur met "handelstarief" bovenaan staat.
1. Herbereken je kostprijs elk kwartaal
De meeste MKB-ondernemers maken hun kostprijsberekening eens per jaar, bij het opstellen van de begroting. In stabiele tijden is dat voldoende. Nu niet.
Grondstofprijzen, transportkosten en leverancierstarieven kunnen per kwartaal substantieel wijzigen. Een kostprijsberekening die in januari klopte, kan in april al 5 tot 8 procentpunt te optimistisch zijn. Ondernemers die dat bijhouden, kunnen tijdig bijsturen door prijzen aan te passen, goedkopere leveranciers te zoeken of bepaalde productgroepen te schrappen.
Praktisch hulpmiddel: maak van je kostprijsmodel een levend document in Excel of je boekhoudpakket. Koppel de variabelen aan de actuele inkoopprijzen en herbereken elk kwartaal. Het kost een middag werk en kan je duizenden euro's besparen.
2. Diversifieer je klantenbestand
Afhankelijkheid van één grote klant of één exportmarkt is in rustige tijden een acceptabel risico. Nu is het een kwetsbaarheid. Als die ene grote klant zelf last krijgt van hogere kosten en zijn orders terugschroeft, heb jij een probleem.
Bedrijven die nu goed presteren, verspreiden hun omzet over meerdere klanten en markten. Dat vereist actief acquiteren: niet wachten tot de telefoon gaat, maar zelf op zoek gaan naar nieuwe afnemers, ook in sectoren die minder direct geraakt worden door de handelstarieven. Denk aan de publieke sector, de gezondheidszorg of de energietransitie - segmenten met eigen budgetten en minder blootstelling aan internationale tariefschommelingen.
3. Zoek cashflow-oplossingen buiten de bank
Marge-druk gaat vaak hand in hand met cashflow-problemen. Als inkoopprijzen stijgen maar klanten later betalen, dreigt een liquiditeitsgat. Veel ondernemers lopen dan naar de bank, maar dat duurt lang en is lang niet altijd succesvol.
Alternatieve financieringsvormen winnen terrein. Het uitstaande bedrag bij Nederlandse fintechplatforms steeg het afgelopen jaar met 27%, naar 4,4 miljard euro. Factoring groeit het snelst: je verkoopt openstaande facturen aan een financier die direct uitbetaalt, terwijl de klant nog 30 of 60 dagen wacht. Wil je meer weten over hoe MKB-bedrijven financiering buiten de bank regelen? Lees ook ons artikel over financiering buiten de bancaire lijn.
Leasing van apparatuur of voertuigen is een andere manier om kapitaal liquide te houden. In plaats van een machine met eigen geld te kopen, spreid je de kosten over meerdere jaren en bewaar je de financiële ruimte voor onverwachte tegenslagen.
4. Investeer selectief, maar stop er niet mee
Het CPB verwacht een forse daling van bedrijfsinvesteringen in 2026. Dat is begrijpelijk: wie onzeker is over de toekomst, houdt de hand op de knip. Maar ondernemers die nu helemaal stoppen met investeren, missen de boot zodra het herstel inzet.
De sleutel is selectiviteit. Investeer alleen in wat direct bijdraagt aan je marge of klantbehoud: een efficiënter productieproces, betere software voor voorraadbeheer, of training van medewerkers zodat ze breder inzetbaar zijn. Stel investeringen uit die pas over drie jaar terugverdienen en focus op wat binnen twaalf maanden rendement oplevert.
Bedrijven die scherp kijken naar hun bedrijfsrisico's en daar actief op sturen, staan straks sterker. Een goed risicobeheerkader helpt daarbij: je identificeert kwetsbaarheden voordat ze schade aanrichten, niet erna.
Wat de winnende ondernemer nu anders doet
Terug naar de vraag waarmee we begonnen: waarom blijft driekwart van de MKB-ondernemers winstgevend, ondanks alle druk? Het zijn ondernemers die actief sturen op de vier punten hierboven. Ze kennen hun kostprijs, spreiden hun klanten, regelen slim hun cashflow en investeren gericht.
De bedrijven die het zwaarst geraakt worden door externe schokken als handelstarieven, zijn bedrijven die al vóór de schok mager draaiden: te afhankelijk van één klant, te weinig financiële buffer, te lang niets vernieuwd. Goede tijden verhullen dat. Onrust legt het bloot.
Dit is dus niet het moment om af te wachten. Het is het moment om de basis op orde te brengen - zodat je ook de volgende schok overleeft. Onderzoek wijst uit dat bedrijven met een sterke interne cultuur zelfs in economisch zware tijden 23% beter presteren dan hun concurrenten.