Overweeg je om voor jezelf te beginnen, of ben je al een tijdje zzp'er? Dan is er nieuws dat je planning gaat beïnvloeden. Het kabinet heeft in maart 2026 een wetsvoorstel naar de Tweede Kamer gestuurd voor een verplichte basisverzekering tegen arbeidsongeschiktheid, de BAZ. Die verplichting raakt uiteindelijk zo'n 1,2 miljoen zelfstandigen zonder personeel. Wie nu een bedrijf start, doet er goed aan om deze regeling nu al mee te nemen in zijn plannen, ook al gaat de wet pas over enkele jaren echt in.
Wat de BAZ precies inhoudt
De Basisverzekering Arbeidsongeschiktheid Zelfstandigen, kortweg BAZ, moet zzp'ers en andere IB-ondernemers een minimaal vangnet geven als ze door ziekte of een ongeval niet meer kunnen werken. Raak je arbeidsongeschikt, dan spreek je de eerste twee jaar je eigen spaargeld aan. Pas daarna keert de verzekering uit, op het niveau van het minimumloon. Minister Aartsen noemt dat vangnet nodig om te voorkomen dat zelfstandigen bij pech in de financiële problemen komen: "Ook zelfstandigen verdienen een sociaal vangnet om te voorkomen dat ze in armoede vallen als ze onverhoopt niet meer kunnen werken."
De regeling geldt voor IB-ondernemers, dus mensen die winst uit onderneming aangeven in box 1. Werk je vanuit een eenmanszaak of vof, dan val je onder de doelgroep. Wie een ondernemingsplan schrijft voordat hij start, doet er goed aan om een aov-premie of straks de BAZ-premie meteen in de begroting op te nemen. Veel starters onderschatten dit risico volledig in hun eerste jaar, terwijl juist een nieuw bedrijf financieel kwetsbaar is voor onverwachte uitval.
Wat het je gaat kosten
De premie is inkomensafhankelijk: 5,4 procent van je winst, met een maximum van 171 euro per maand. Dat maximum is gekoppeld aan het wettelijk minimumloon en stijgt daarom mee. Op basis van het minimumloon van 2026 komt het bedrag al uit op ongeveer 177 euro per maand, en voor 2027 wordt een bedrag tussen de 181 en 185 euro verwacht. In de praktijk betekent dit:
- Maak je 20.000 euro winst per jaar, dan betaal je ongeveer 90 euro per maand aan premie.
- Bij 40.000 euro winst loopt dat op tot rond de 180 euro per maand, waarmee je al tegen het maximum aanloopt.
- Boven een winst van ongeveer 39.000 euro betaal je hoe dan ook het maximumbedrag, ongeacht hoeveel meer je verdient.
Maak je weinig winst, dan betaal je dus ook minder, wat de regeling voor beginnende ondernemers relatief mild maakt vergeleken met een vaste premie zoals bij een reguliere aov.
Wie er wel en niet onder valt
Heb je al voor de peildatum een eigen arbeidsongeschiktheidsverzekering afgesloten, dan kun je onder voorwaarden worden vrijgesteld van de BAZ. Die aov moet dan wel uitkeren bij arbeidsongeschiktheid, minimaal doorlopen tot je 55e verjaardag en op jouw naam staan. De dekking mag beperkter zijn dan die van de BAZ zelf. Kies je toch voor een private verzekering in plaats van de BAZ, dan betaal je daarnaast een zogeheten stabiliteitsbijdrage, waarmee de overheid voorkomt dat alleen de gezondste zelfstandigen wegstappen uit het collectieve systeem.
Werk je vanuit een bv, dan val je sowieso buiten deze regeling. Dat kan voor sommige starters een extra argument zijn om na te denken over hun rechtsvorm, al speelt de dalende zelfstandigenaftrek daarbij minstens zo'n grote rol. Loopt jouw huidige aov eerder af dan je AOW-leeftijd, dan val je op dat moment alsnog terug onder de verplichte regeling. Reken dus niet blind op een oude polis als permanente vrijstelling.
Waarom het kabinet nu ineens haast heeft
Deze wet ligt al jaren op de plank, maar krijgt nu vaart doordat Nederland miljarden uit het Europese Herstel- en Veerkrachtplan wil binnenhalen. Een van de voorwaarden daarvoor is dat de verplichte aov onderdeel wordt van de nieuwe Zelfstandigenwet. Het kabinet hoopt de wet voor 31 augustus 2026 door beide Kamers te loodsen, een datum die rechtstreeks samenhangt met de afspraken met de Europese Commissie.
De daadwerkelijke invoering staat gepland voor 1 januari 2030, al waarschuwde de Raad van State dat zelfs die datum krap is als de behandeling vertraging oploopt en het UWV te weinig voorbereidingstijd krijgt. Politiek is er op hoofdlijnen wel steun voor het idee van een vangnet, maar er zijn ook zorgen: over de uitvoerbaarheid door het UWV, over de relatief lage uitkering op minimumloonniveau, en over de vraag of een verplichte verzekering voor zelfstandigen wel bij het ondernemerschap past.
Zo bereid je je nu al voor als starter
Je hoeft niet meteen een verzekering af te sluiten voor iets dat pas in 2030 verplicht wordt, maar je kunt wel slim plannen terwijl je nog bezig bent met de opstart van je bedrijf. Ga eerst na wat een periode van arbeidsongeschiktheid voor jouw specifieke situatie zou betekenen: heb je een partner met inkomen, spaargeld, of juist niet? Bouw op basis daarvan een buffer op naast je gewone zakelijke reserves, zodat de eerste twee jaar zonder uitkering overbrugbaar zijn.
Vergelijk ook nu al een reguliere aov bij een paar verzekeraars, want een polis die je vroeg afsluit, kan later meetellen voor de vrijstelling en is doorgaans goedkoper naarmate je jonger en gezonder bent. Wie net begint als ondernemer, richt de aandacht meestal op klanten en cashflow, maar dit risico verdient een vaste plek op die checklist. Stel het niet uit tot de wet daadwerkelijk ingaat: hoe eerder je hierover nadenkt, hoe minder een tegenslag je bedrijf in de eerste jaren kan ontwrichten.